Masaya oturuyorsun ama beynin kaçacak yer arıyor. Kitap açık, defter boş, iç sesin ise çok net: “Şimdi değil.” Sınav yaklaşıyor, yapılacaklar birikmiş ama harekete geçmek her zamankinden zor. Tam da bu anda çoğu öğrenci aynı şeyi yapıyor: Motivasyonun gelmesini bekliyor. Peki ya motivasyon hiç gelmezse? Canın hiç ders çalışmak istemiyorken bile devam etmek mümkün mü?
İşte tam burada önemli bir gerçeği fark etmek gerekiyor: Ders çalışamamanın sebebi tembellik ya da yetersizlik değil. Asıl sorun, ders çalışmayı tamamen motivasyona bağlamış olmamız. Oysa motivasyon geçici, hatta çoğu zaman güvenilmezdir. Bu yüzden gerçekten ilerleyen öğrenciler “canım istiyor mu?” sorusuna takılmaz. James Clear’ın Atomik Alışkanlıklar kitabında anlattığı gibi, başarı büyük hedeflerden değil, her gün tekrar edilen küçük sistemlerden doğar.
Ders çalışmada disiplin denince akla saatlerce masadan kalkmamak geliyor ama işin özü bu değil. Disiplin, ders çalışmayı bir alışkanlık haline getirebilmektir. Örneğin her gün aynı saatte defteri açmak, sadece 10 dakika bile olsa konuyla temas etmek… Bunlar küçük görünebilir ama beynine şu mesajı verir: “Ben bu işi yapıyorum.” Atomik Alışkanlıklar’ın %1 kuralı tam olarak bunu anlatır. Her gün az da olsa çalışmak, hem bilgiyi hem de özgüveni biriktirir.
Sınav kaygısı ve erteleme çoğu zaman konuların gözümüzde büyümesinden kaynaklanır. Önümüzde koca bir müfredat varken başlamak neredeyse imkânsız gibi hissedilir. Küçük alışkanlıklar bu baskıyı ciddi şekilde azaltır. “Bir üniteyi bitirmeliyim” yerine “sadece ilk sayfayı okuyacağım” demek zihni rahatlatır. Çoğu zaman o ilk küçük adım, devamını da getirir. Önemli olan mükemmel çalışmak değil, sürekliliği sağlamaktır.
Disiplinli olmanın bir diğer sırrı da ortamı doğru şekilde düzenlemektir. Çalışma masasının hazır olması, kitapların görünür bir yerde durması, telefonun başka bir odada bırakılması küçük ama etkili detaylardır. James Clear buna “ortam tasarımı” der. Yani iradeni zorlamak yerine, seni otomatik olarak çalışmaya yönlendiren bir düzen kurarsın. Motivasyonun düşük olduğu günlerde bile bu sistem seni masaya oturtur.
Sonuç olarak motivasyon seni başlatabilir ama sınav sürecini gerçekten taşıyan şey disiplindir. Disiplin ise bir anda kazanılmaz; küçük, basit ve tekrarlanabilir alışkanlıklarla inşa edilir. Ders çalışmayı hayatının doğal bir parçası haline getirmek istiyorsan, büyük planlardan önce küçük adımlara odaklan. Unutma, düzenli yapılan küçük çalışmalar; son gece yapılan büyük paniklerden her zaman daha güçlüdür.